මීට අවුරුදු දෙක තුනකට කලින් අපි AI පාවිච්චි කළේ “කුලියට” ගත්ත දෙයක් වගෙයි. අපේ රහස් තොරතුරු, ෆොටෝ සහ ව්යාපාරික දත්ත අපි ChatGPT හෝ Gemini වැනි සමාගම්වලට යැව්වා. හැබැයි 2026 වෙද්දී ඒක වෙනස් වෙලා. දැන් අපිට පුළුවන් ඒ ලොකු AI මොළය අපේම පරිගණකය ඇතුළත ස්ථාපනය කරගන්න. මේකට තමයි Local AI කියලා කියන්නේ.
මොකක්ද මේ Local AI කියන්නේ? (හරිම සරලව)
මේක තේරුම් ගන්න ලේසිම ක්රමය තමයි සාමාන්ය AI එකක් කියන්නේ වෙනත් නගරයක තියෙන ලොකු පුස්තකාලයක් වගේ කියලා හිතන එක. ඔයාට දෙයක් දැනගන්න ඕන වුණාම ඒ නගරයට ලිපියක් යවලා (Prompt) උත්තරයක් එනකම් බලාගෙන ඉන්න ඕනේ.
හැබැයි Local AI කියන්නේ ඒ මුළු පුස්තකාලයම පුංචි කරලා ඔයාගේ ගෙදරම (ඔයාගේ කොම්පියුටරය ඇතුළේ) තියාගන්නවා වගේ වැඩක්.
– මේක වැඩ කරන්න ඉන්ටර්නෙට් ඕනේ නැහැ.
– මේක වැඩ කරන්නේ ඔයාගේ පරිගණකයේ තියෙන GPU (Graphics Card) එකේ බලයෙන්.
– ඔයාගේ දත්ත ඔයාගේ පරිගණකයෙන් පිටතට යන්නේ නැහැ.
මේක වැඩ කරන්නේ කොහොමද?
Local AI එකක් රන් කරන්න ප්රධාන කොටස් දෙකක් ඕනේ:
1. AI Model එක (මොළය): මේවා තමයි Llama 4 හෝ Gemma 3 (Google) වැනි AI මාදිලි. මේවා සාමාන්යයෙන් GB කිහිපයක ෆයිල් එකක් විදිහට ඔයාගේ හාඩ් ඩිස්ක් එකට ඩවුන්ලෝඩ් කරගන්න පුළුවන්.
2. Inference Engine එක (කියවනය): ඒ මොළය පාවිච්චි කරලා ඔයාට උත්තර ලබා දෙන සොෆ්ට්වෙයාර් එක. දැනට ලෝකයේ මේ සඳහා තියෙන ලේසිම සහ ජනප්රියම ටූල් එක තමයි Ollama.
Ollama: ලෝකල් AI ලෝකයේ රජා
ඔයා ආධුනිකයෙක් නම්, පටන් ගන්න තියෙන හොඳම ක්රමය තමයි Ollama.
– ලේසි Setup එක: මේක ඉන්ස්ටෝල් කරලා විනාඩි දෙකකින් වැඩේ පටන් ගන්න පුළුවන්.
– Check if Ollama Works – ollama –version
– සරල නියෝග: ඔයාට තියෙන්නේ ටර්මිනල් එකේ ollama run llama4 කියලා ටයිප් කරන්න විතරයි. එතකොට ලෝකයේ දක්ෂම AI එකක් ඔයාගේ මැෂින් එක ඇතුළෙම වැඩ කරන්න ගන්නවා.
– Multimodal හැකියාව: 2026 වෙද්දී Ollama වලට පින්තූර පවා තේරුම් ගන්න පුළුවන්. ඔයාට පුළුවන් ඕනෑම ෆොටෝ එකක් මේකට දාලා ඒ ගැන විස්තර අහන්න. ඒ හැමදේම වෙන්නේ ඉන්ටර්නෙට් නැතුවයි.
Local AI වල තියෙන වාසි
1. උපරිම රහස්යභාවය: ඔයාගේ දත්ත ඔයාගේ කාමරයෙන් එළියට යන්නේ නැහැ. මේක වෛද්යවරුන්ට, නීතිඥයන්ට සහ රහස්ය තොරතුරු එක්ක වැඩ කරන අයට හරිම වැදගත්.
2. වියදමක් නැත: මාසිකව ගෙවන්න ඕනේ ඩොලර් 20 (රුපියල් 6000ක් විතර) දැන් ඉතුරුයි. වචන මිලියනයක් ලිව්වත් ඔයාට වැය වෙන්නේ කරන්ට් බිල විතරයි.
3. ඕනෑම තැනක වැඩ කිරීම: ඉන්ටර්නෙට් නැති ඈත ගමක හිටියත්, ප්ලේන් එකක හිටියත් ඔයාගේ AI සහායකයා ඔයා ලඟම ඉන්නවා.
4. වේගය: ඉන්ටර්නෙට් එකේ ස්ලෝ වීම් මේකට බලපාන්නේ නැහැ. ඔයා ටයිප් කරපු ගමන් උත්තරය ලැබෙනවා.
මෙහි තියෙන අභියෝග (අවාසි)
1. Hardware වියදම: ඉතාමත් ප්රබල AI මාදිලි රන් කරන්න නම් හොඳ GPU එකක් සහ වැඩි RAM එකක් තියෙන පරිගණකයක් ඕනේ (විශේෂයෙන්ම 64GB RAM තියෙන මැක්බුක් එකක් හෝ හොඳ ගේමින් පීසී එකක්).
2. රස්නය සහ විදුලිය: AI එකක් වැඩ කරද්දී පරිගණකය ගොඩක් රත් වෙන්න පුළුවන්. ඒ වගේම ලැප්ටොප් එකක බැටරි එක ඉක්මනින් ඉවර වෙන්න ඉඩ තියෙනවා.
3. තනියම කළමනාකරණය: Cloud AI වගේ නෙවෙයි, මෙහිදී ඔයාටම සිද්ධ වෙනවා මෙහි ඇති දත්ත update කරගන්න සහ ෆයිල්ස් කළමනාකරණය කරගන්න.
සාරාංශය 
Local AI කියන්නේ නිකම්ම ට්රෙන්ඩ් එකක් නෙවෙයි, ඒක අපේ “ඩිජිටල් නිදහස” වෙනුවෙන් කරන අරගලයක්. 2026 වෙද්දී බුද්ධිය කියන්නේ ලොකු සමාගම් වලින් කුලියට ගන්න ඕනේ දෙයක් නෙවෙයි, ඒක අපිටම අයිති දෙයක් විය යුතුයි. ඔයා ශිෂ්යයෙක් හෝ කෝඩර් කෙනෙක් නම්, Ollama වැනි ටූල් එකක් පාවිච්චි කරලා අදම ඔයාගේම ලෝකල් AI එකක් හදාගන්න උත්සාහ කරන්න!
උපුටා ගැනීම: Gen AI
