අද අපි හැමෝම ෆෝන් එකෙන් කරන ගොඩක් වැඩ පිටිපස්සේ තියෙන ලොකුම රහස තමයි API කියන්නේ. හැබැයි ගොඩක් අය මේ වචනය ඇහුවම හිතන්නේ මේක හරිම අමාරු computer කෝඩ් එකක් කියලා. ඇත්තටම API එකක් කියන්නේ හරිම සරල “පාලමකට”. අපි බලමු මේක මොකක්ද කියලා.
මොකක්ද මේ API සීන් එක?
මේක තේරුම් ගන්න ලේසිම විදිහ තමයි “රෙස්ටුරන්ට් එකක වේටර් කෙනෙක්”.
1. ඔයා (User): ඔයා රෙස්ටුරන්ට් එකට ගිහින් කෑමක් ඕඩර් කරනවා.
2. කුස්සිය (System/Server): කෑම හදන්නේ මෙතන. හැබැයි ඔයාට කෙලින්ම කුස්සියට ගිහින් කෑම හදන්න බෑ.
3. වේටර් (API): ඔයාගේ ඕඩර් එක කුස්සියට අරන් ගිහින්, කෑම හැදුනාම ඒක ආපහු ඔයාගේ මේසෙට ගෙනත් දෙන්නේ වේටර්.
අන්න ඒ වේටර් කරන වැඩේ තමයි software ලෝකයේදී API එකක් කරන්නේ. එක App එකක තියෙන තොරතුරු තවත් App එකකට ආරක්ෂිතව අරන් යන පාලම තමයි API එක.
අපි දන්න උදාහරණ කිහිපයක්
ඔයා නොදැනුවත්වම දිනපතා API පාවිච්චි කරන අවස්ථා කිහිපයක් මෙන්න:
Uber/PickMe: මේ App ඇතුලේ මැප් එකක් තියෙනවනේ. Uber සමාගම මැප් එකක් හැදුවේ නෑ, ඒ වෙනුවට Google Maps වල API එක පාවිච්චි කරලා ඒ තොරතුරු තමන්ගේ App එකට ගත්තා.
Login with Google/FB: ඔයා වෙබ්සයිට් එකකට ලොග් වෙද්දී “Login with Google” දුන්නම, ඒ සයිට් එක Google API එක හරහා ඔයා කවුද කියලා අඳුරගන්නවා.
Weather App: ඔයාගේ ෆෝන් එකේ කාලගුණය පෙන්නන්නේ ඒ අදාල ආයතනයක API එකක් හරහා දත්ත අරගෙනයි.
ඇයි මේක මෙච්චර වැදගත් වෙන්නේ?
API එකක් නිසා software engineer කෙනෙක්ට හැමදේම මුල ඉඳන් හදන්න ඕනේ වෙන්නේ නෑ. තවත් කෙනෙක් හදපු දෙයක් (උදාහරණයක් විදිහට AI model එකක්) තමන්ගේ වැඩේට ලේසියෙන්ම සම්බන්ධ කරගන්න පුළුවන්.
කාලය ඉතිරි වීම: හැමදේම අලුතෙන් ලියන්න ඕනේ නැහැ.
ආරක්ෂාව: API එකක් හරහා දත්ත හුවමාරු වෙද්දී ඔයාගේ මුළු සිස්ටම් එකම විවෘත වෙන්නේ නැහැ, අවශ්ය දේ විතරයි හුවමාරු වෙන්නේ.
දැන් ලෝකේ තියෙන ඕනෑම සුපිරි තාක්ෂණයක් (ChatGPT වගේ AI පවා) අපිට අපේම App එකකට හෝ වෙබ්සයිට් එකකට සම්බන්ධ කරගන්න පුළුවන් වෙලා තියෙන්නේ මේ API නිසා.
උපුටා ගැනීම: Gen AI
