Arthur C. Clarke විසින් ලියූ 3001: The Final Odyssey කෘතිය මිනිස් ඉතිහාසය, තාක්ෂණය සහ consciousness (මනස/සිතන හැකියාව) අනාගතයට ගෙන යන විද්යාත්මක කල්පිතයක් ලෙස සැලකිය හැකිය. එහි මූලික අදහස වන්නේ මිනිසාගේ ජීව විද්යාත්මක පැවැත්ම ශරීරයෙන් සීමා නොවී, උසස් තාක්ෂණය මඟින් මනස වෙනත් ආකාරයක පැවැත්මකට පරිවර්තනය විය හැකි බවයි. එහිදී “අමරණීයත්වය” කියන්නේ සදාකාලික ශරීර ජීවිතයක් නොව, consciousness එක දිගටම පවත්වාගෙන යා හැකි තත්ත්වයක් ලෙස දැක්වෙනවා.
Clarkeගේ දෘෂ්ටිකෝණයට අනුව මිනිස් consciousness එක අහස්මය හෝ අද්භූත දෙයක් නොව, ඉතාම සංකීර්ණ information-processing system එකක් ලෙස සලකන්න පුළුවන්. ඒ කියන්නේ මොළය කියන්නේ biological computer එකක් වගේ ක්රියා කරන පද්ධතියක්. එහි neural activity, memory storage, decision-making patterns වගේ සියලු ක්රියාවලීන් data සහ patterns ලෙස විග්රහ කළ හැකි නම්, ඒවා theoretically digital system එකකට translate කරන්න පුළුවන්.
Clarkeගේ අදහස අනුව, මේ process එක මෙහෙම conceptually දැක්විය හැකිය: මුලින්ම මොළයේ සම්පූර්ණ neural structure එක map කිරීම සිදු වෙනවා. එය neurons, synapses සහ ඒවා අතර ඇති connections අතිවිශාල data network එකක් ලෙස capture කිරීමක්. ඊළඟට, එම patterns mathematical සහ computational models බවට පරිවර්තනය කරලා brain එකේ behavior එක algorithmic system එකක් ලෙස represent කරනවා. අවසාන වශයෙන්, ඒ model එක supercomputer එකක් වැනි system එකක run කළොත්, මොළයේ සිතන, මතක තබන සහ ප්රතිචාර දක්වන ක්රියාවලිය simulate කරන්න පුළුවන් කියන අදහස Clarkeගේ speculative vision එකේ මූලික කොටසක්.
මේ පසුබිම තුළ Isaac Freeman වැනි පර්යේෂකයන්ගේ research එක ඉතාම interesting ලෙස සම්බන්ධ වෙනවා. ඔහුගේ thesis/research වල මූලික සංකල්පය වන්නේ මිනිස් මොළය සම්පූර්ණයෙන් තේරුම් ගත හැකි computational system එකක් නම්, එය digital environment එකක emulate කිරීම theoretically possible විය හැකි බවයි. ඒ කියන්නේ brain functions algorithmic ලෙස model කළ හැකි නම්, “mind simulation” කියන අදහස science fiction එකෙන් scientific discussion එකට එනවා.
මෙහිදී වැදගත්ම සහ තවමත් විවෘත ප්රශ්නය වන්නේ simulation එක ඇත්තටම “original consciousness” එකද කියන එකයි. මොළය copy කරලා පරිගණකයක run කළාම එය මුල් මිනිසාගේම සිතන හැකියාවද, නැත්නම් ඒ හැසිරීම් සහ මතක අනුව නිර්මාණය වූ වෙනම digital entity එකක්ද කියන දාර්ශනික ගැටළුවට තවමත් නිශ්චිත පිළිතුරක් නැහැ.
Arthur C. Clarkeගේ 3001 කෘතිය තුළද මේ සංකල්පය කතාවාත්මකව විවෘත කරලා තියෙනවා. එහිදී මිනිස් consciousness එක ශරීරයෙන් ඉවතට ගොස්, උසස් තාක්ෂණික හෝ විශ්වීය පද්ධති තුළ දිගටම පවත්වාගෙන යන ආකාරය පෙන්වයි. එය biological immortality එකක් නොව, “mind continuation” එකක් ලෙස දැක්වෙනවා.
මෙම දෙක එකට බැලූ විට Clarkeගේ කල්පිත ලෝකය සහ Isaac Freemanගේ විද්යාත්මක ගවේෂණය අතර පැහැදිලි සම්බන්ධතාවයක් දැකිනවා. Clarke “මෙය සිදුවිය හැකිද?” කියන දාර්ශනික ප්රශ්නය ඉදිරිපත් කළ අතර, Freeman වැනි research “එය කොහොමද කළ හැකි?” කියන විද්යාත්මක පැත්ත ගවේෂණය කරයි.
ඒ නිසා මතුවන ප්රධාන අදහස වන්නේ මෙයයි: 3001 කෘතියේ තිබූ අමරණීයත්වය පිළිබඳ සිහිනය, neural science, AI සහ computational modeling වැනි ක්ෂේත්ර තුළ ක්රමයෙන් විද්යාත්මකව explore වෙමින් පවතින අදහසක් බවට පත්වෙමින් තිබේද? නැත්නම් එය තවමත් මිනිස් සිතන හැකියාවේ සීමාවන් තුළ ඇති විශාල කල්පිතයක් පමණක්ද?
ඔයාලගෙත් අදහස් comment කරගෙන යන්න.
උපුටා ගැනීම : Buwa Thoughts
